• شماره جدید
weekly-issue, اجتماع

وضعیت ۱۰ میلیون کارگر در ایران خوشایند نیست

 

 نگاهی به شرایط کارگران در جامعه کارگری ایران در سال‌های اخیر نشان می‌دهد که وضعیت معیشت بیش از ۱۰ میلیون کارگر این کشور خوشایند نیست.

تنها هرچهارسال یک بار و در آستانه فرارسیدن انتخابات و جمع آوری رأی‌ بیشتر است که نامزدهای ریاست جمهوری در ایران افزایش درآمد و بهبود وضعیت خانوارهای کارگری را در سرلوحه برنامه‌های خود قرار می‌دهند.

درشرایطی که بانک مرکزی ایران درآخرین گزارش خود نرخ تورم افسارگسیخته در ایران را در ۱۲ ماه منتهی به خرداد ۱۳۹۶ بالای ۱۰ درصد اعلام کرده است که گزارش‌های مرکز آمار ایران نشان می‌دهد از سال ۱۳۹۳ افزایش سالانه حداقل دستمزد، بالا‌تر از خط تورم بوده است.

درحالی که بر اساس دو تبصره ماده ۴۱ قانون کار، ‌ حداقل دستمزد ماهانه کارگران باید بر اساس نرخ تورم و نیز هزینه زندگی ماهانه خانوار کارگری تعیین شود درحال حاضر، حداقل دستمزد کارگران برای سال ۹۶ با افزایش ۱۴. ۵ درصدی به رقم ۹۳۰ هزار تومان رسیده است، دستمزدی بسیار نازل که با تمام دریافتی‌های جانبی آن با حداقل نیاز یک خانواده چهار نفره فاصله زیادی دارد و این در حالی است که سبد معیشت ماهانه یک خانواده سه و نیم نفره کارگری، ‌ دو میلیون و ۴۸۰ هزار تومان اعلام شده است.

بر اساس گزارش‌های منتشر شده از سوی نهادهای دولتی دستکم پنج دهک خانوارهای کارگری ایران زیر خط فقر هستند. به گفته رئیس کانون انجمن‌های صنفی کارگران؛ ۸۰ درصد خانوارهای کارگری زیر خط فقر هستند.

بر اساس گزارش برنامه‌ نظارت بر حمایت از مدافعان حقوق بشر و جامعه‌ دفاع از حقوق بشر در ایران، دو سازمان حقوق بشری که دراردیبهشت ماه ۱۳۹۶ خطاب به آنالیزا کیامپی، میشل فورست، ‌ دیوید کی و عاصمه جهانگیر، کار‌شناسان ویژه سازمان ملل متحد منتشرشده است «چند میلیون کارگر این حداقل دستمزد را نیز دریافت نمی‌کنند، زیرا در واحدهای کوچک با کمتر از ۱۰ کارگر کار می‌کنند که مشمول مقررات قانون کار، یعنی حداقل دستمزد، افزایش مزد و بیمه، نیستند.»

مینا احدی، عضو حزب کمونیست کارگری ایران در گفتگو با المجله معتقد است: «طبعاً یکی از شعار‌ها و یا تبلیغات جناح روحانی برای انتخاب مجدد این بود که روابط با غرب را بهبود می‌بخشد و بعد از برجام مردم می‌توانند بهتر و مرفه‌تر باشند. در عمل اما وضعیت زندگی میلیون‌ها نفر از مردم، خانواده‌های کارگر و زحمتکش، معلمین و مادران تنها و.. نه فقط بهبودی نیافت، بلکه بدلیل تورم و بالا رفتن مداوم قیمت‌ها، هزینه‌های کمرشکن مسکن و بهداشت و دارو و درمان در ایران، استاندارد زندگی مردم پایین‌تر رفته و بسیاری با زندگی زیر خط فقر در ایران روبرو هستند.»

این فعال سیاسی اضافه می‌کند: «وضع معیشتی طبقه کارگر و اکثریت بالایی از جمعیت ایران که چندین مرتبه زیر خط فقر زندگی می‌کنند، محدود به این یا آن دوره رسیاست جمهوری روحانی و یا بقیه روسای حکومت جمهوری اسلامی نیست. از روزی که حکومت اسلامی در ایران به قدرت رسیده تا کنون هم اقتصاد آن مملکت در بحران بود و هم با قدرتگیری این رژیم، اوضاع معیشتی طبقه کارگر و کل جمعیت کارکن آنجامعه مرتب رو به وخامت گراییده است. تا حدی که اکنون طبق آمار و ارقام بانک مرکزی و ارگانهای خود رژیم هم زندگی یک خانواده چهار نفره در ایران باید حدود ۴ میلیون تومان ماهانه باشد. اما رژیمی که خود به این مهم اذعان دارد امسال حداقل حقوق کارگر را ۹۳۰ هزار تومان تعیین کرده است. این آمار دولتی واضح است که واقعی نیست و همیشه تلاش کرده‌اند با آمارهای غیر واقعی توقع جامعه را از زندگی و حقوق خود پایین بیاورند. اما اگر همین آمار را هم مبنا قرار بدهیم باز هم می‌بینیم که زندگی کارگران، چهار برابر زیر خط فقر است. تعرض به حقوق کارگران و مقابله با اعتراضات گسترده کارگران برای افزایش دستمزد در دوره روحانی همانند دوره‌های پیشین بوده و از این نظر هم روحانی تفاوتی با احمدی‌نژاد و بقیه ندارد.»

‌ ارعاب و حبس خودسرانه‌ فعالان کارگری

احضار، تهدید، پیگرد، اخراج، صدور حکم شلاق و زندانی کردن فعالان کارگری و سندیکایی معترض در ایران به اتهام‌هایی نظیر اقدام علیه امنیت ملی و تبلیغ علیه نظام از جمله روش‌های مداوم و هدفمندی است که به شدت از سوی مسوولان امنیتی و قضایی حکومت جمهوری اسلامی دنبال می‌شود. یکی از این موارد، ‌ اجرای احکام شلاق برای ۱۷ کارگر اخراجی معدن طلای آق‌دره در استان آذربایجان غربی بود.

بااین وجود، برخوردهای امنیتی و قضایی حکومت جمهوری اسلامی ایران، نتوانسته است ازاعتراض‌های گسترده و تجمع‌های چشمگیر کارگرانی که از سال ۱۳۸۵تاکنون نتوانسته‌اند در روز جهانی کارگر در دفاع از مطالبات خود، مانند دیگر همتایان خود در سراسر جهان، گردهم بیایند جلوگیری کند.

احدی در این زمینه معتقد است: «با توجه به ماهیت ضد کارگری این رژیم و وزارت کارش و با توجه به سطح توقع و آگاهی جنبش کارگری نباید منتظر برنامه‌های وزارت کار شد. طبعا کارگران در ایران مبارزه می‌کنند و بار‌ها تشکل‌های مختلف کارگری خواست‌های خود را مطرح کرده و از دولت خواسته‌اند این خواست‌ها را عملی کند. اما در عمل، حکومت اسلامی در مقابل این خواست‌ها مقاومت می‌کند و رهبران کارگری را دستگیر و برای مبارزات کارگران و رهبران آن‌ها پرونده امنیتی می‌سازد و پاسخش به اعتراضات سرکوب آن‌ها است.»

اوبرای مثال به اول ماه مه سال جاری اشاره می‌کند که چند تشکل کارگری با دقت و در جزییات، خواست‌های خود را مطرح کردند از جمله افزایش دستمزد، آزادی اعتصاب و اعتراض و تشکل، تامین امنیت شغلی متوقف کردن اخراج‌ها، برچیده شدن قراردادهای موقت و سفید امضا و یا قطع دست دولت از صندوق بازنشستگی و غیره.

این فعال کارگری توضیح می‌دهد: «کارگران در آن بیانیه همچنین گفتند مخالف تغییرات ضد کارگری بیشتر در قانون کار و مخالف تصویب انواع و اقسام لوایح ضد کارگری در مجلسه هستند، این‌ها نشان می‌دهد که کارگران نه فقط امیدی به بهبود اوضاع از طریق نهادهای حکومتی ندارند بلکه برای مقابله با تعرضات بیشتر این نهاد‌ها مبارزه می‌کنند.»

به گفته احدی؛ کارگران ایران خوشبختانه امروز بیش از پیش متشکل هستند، تجارب غنی در طول مبارزات کسب کرده و رهبران شناخته شده و قابلی دارند که روزانه اعلام می‌کنند که جنبش کارگری برای بهبود معیشت خودش راهی بجز مبارزه متشکل و تلاش برای سراسری کردن آن ندارد. بنابر این بحث بر سر متشکل کردن و سازمان دادن یک جدال طبقاتی است نه اینکه کارگران منتظر برنامه‌های وزارت کار باشند. «طرح کارورزی فارغ التحصیلان دانشگاهی» یکی از برنامه‌های وزارت کار است که یک بردگی آشکار است. جنبش کارگری ایران برای تامین معیشت و حفظ کرامت خود ناچار است متشکل و معترض جدالش را با رژیم حاکم و سرمایه داران پیش ببرد.

ایران رکوددار با ۱۵ هزار حادثه‌دیده کارگری

تعداد حوادث کار برای کارگران در ایران، کشوری که در آن کارگران در نبود حداقل امنیت و ایمنی محیط کار و در شرایط غیرایمن کار می‌کنند به مرز هشدار رسیده‌ است. به گفته احمد شوکت، رییس کانون کارگران ساختمانی ایران، «ایران با ۱۵ هزار حادثه‌دیده کارگری در دنیا رکورددار است»

کافی است به به آخرین گزارش منتشر شده نگاهی بیندازیم:

در روز ۱۳ اردیبهشت جاری دست کم ۴۳ کارگر براثر انفجار معدن معدن زغال‌سنگ «یورت» در استان گلستان جان باختند و دست‌کم ۸۳ کارگر نیز مصدوم شدند و معدن نیز تعطیل شد.

عضو حزب کمونیست کارگری ایران در این زمینه می‌گوید: «ما هر روز متاسفانه در ایران خبر یک حادثه و واقعه دردناک را می‌شنویم، برخی از حوادث کار چنان تکان دهنده هستند که توجه افکار عمومی بین المللی را نیز به خود جلب می‌کند، بطور مثال انفجار در معدن گلستان که ده‌ها نفر را قربانی گرفت. واقعیت این است که در ایران جان کارگر اهمیتی ندارد. در هیچ جا در محیط‌های کار، از ایمنی محیط کار و امکانات جلوگیری از حادثه و سانحه خبری نیست. در معادن و یا در کار ساختمانی، در کارخانه و در همه جا، کارگر در معرض خطر است و متاسفانه سالیانه تعداد زیادی جان خود را از دست می‌دهند و حکومت مشغول چاپیدن و دزدی اموال مردم است و حتی بعد از فجایع بزرگ، هم تکانی بخود نمی‌دهد و امنیت کارگران در محیط کار را جدی نمی‌گیرد.»

به گفته این فعال سیاسی؛ بر اساس جدید‌ترین آمار خبرگزاری مهر در سال گذشته ۸۱۲ نفر جان خود را در حوادث ناشی از کار از دست دادند. طبعا این آمار اعلام شده از طرف مقامات دولتی واقعی نیست. همه می‌دانند که آمار از این رقم بسیار بیشتر است.

احدی اضافه می‌کند: «به گفته معاون فنی و درآمد سازمان تامین اجتماعی، در طول سال گذشته ١۴ هزار و ٧٢٧حادثه ناشی از کار اتفاق افتاده است. بر اساس برخی از اظهارات رسمی در حال حاضر ایران جزو یکی از پرحادثه‌ترین کشور‌ها در حین کار است. موضوعی که اخیرا دبیر کل خانه کارگر هم در نشست خبری خود به آن اشاره کرد و از آمار بالای حوادث ناشی از کار ابراز نگرانی کرد. به گفته علیرضا محجوب «در بخش حوادث کار، ایران در رتبه دوم یا سوم دنیا قرار دارد که آمار بسیار نگران کننده‌ای است و پرحادثه‌ترین حوادث کار برای کارگران ساختمانی رخ می‌دهد». همچنین طبق آماری که توسط یک مقام وزارت کار اعلام شده بود «بیش از ۴۵ درصد حوادث ناشی از کار در کشور ایران مربوط به بخش ساختمان است، در حالی که این آمار در کشورهای پیشرفته فقط حدود ١٧ درصد از کل حوادث را شامل می‌شود.»

ازسوی دیگر، تابه امروز کمترین تغییری در بهبود وضیت تبعیض آمیز کارگران زن که اغلب در واحدهای کوچک بدون داشتن حق بیمه و با دستمزدی کمتر از مردان در مشاغل سخت کار می‌کنند ایجاد نشده است. امکان اخراج کارگران زن پس از ازدواج و زایمان بسیار زیاد است. کاهش اجباری ساعات کار، بازنشستگی پیش از موعد و دورکاری تنها بخش کوچکی از تصویر دردناک‌ وضعیت زنان کارگر ایرانی است.

دوبرابربودن آمار بیکاری زنان که سال گذشته ازسوی علیرضا محجوب، دبیرکل خانه کارگر ایران مناسبت روز جهانی کارگر اعلام شده بود همچنان به قوت خود باقی‌است. به گفته سهیلا جلودارزاده، رئیس اتحادیه سراسری زنان کارگر نداشتن امنیت شغلی یکی از اصلیترین دغدغه‌های زنان کارگر است و بیش از دو میلیون و ۵۰۰ هزار زن به دنبال ایجاد شرایط کار هستند و چون نمی‌توانند کاری انجام دهند از فقر و بدبختی رنج می‌برند.

مقاله قبلیمقاله بعدی
فیروزه رمضان‌زاده
فیروزه رمضان زاده، روزنامه نگار فعالیت مطبوعاتی خود را از سال 1381 از روزنامه توسعه در تهران شروع کرد.وی از سال 1389فعالیت مطبوعاتی خود را به صورت آنلاین با رسانه های فارسی زبان خارج ایران ادامه داده است.

پاسخی بگذارید