• شماره جدید
سیاست

 حسن روحانی و مصاف با اصولگرایان در انتخابات ریاست جمهوری

حسن روحانی، رئیس جمهور منتخب ایران - عکس از گتی ایمجز
حسن روحانی، رئیس جمهور منتخب ایران - عکس از گتی ایمجز
حسن روحانی، رئیس جمهور منتخب ایران – عکس از گتی ایمجز

فیروزه رمضان زاده- دوازدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران به همراه انتخابات شوراهای شهر و روستا در روز ۲۹ اردیبهشت ماه ۱۳۹۶ برگزار می‌شود.

اما در حالی که تصمیم‌گیرندگان دو جبهه اصولگرایان و اصلاح طلبان، حضور حسن روحانی در انتخابات پیش رو را قطعی و حتمی دانسته اند، این احتمال هم وجود دارد که او در انتخابات ریاست جمهوری آینده، ردصلاحیت شود.

این گمانه زنی ها اکنون با اظهارات عباسعلی کدخدایی، سخنگوی شورای نگهبان وارد دور تازه ای شده است، او در مصاحبه با هفته نامه «مثلث» که روز ۱۳ فروردین در تارنمای انتخاب بازنشر شد، بار دیگر درباره احتمال رد صلاحیت حسن روحانی گفت که صلاحیت رئیس جمهور محدود به چهارسال است و او برای دوره بعدی باید دوباره تائید صلاحیت شود.

علی شاکری، فعال سیاسی ساکن کالیفرنیا در امریکا در گفتگو با مجله معتقد است:« یک در میلیارد هم امکان رد صلاحیت ایشان وجود ندارد؛ رد صلاحیت کسی که رییس جمهور و مسوول اداره قوه مجریه کشور است برای هر نظامی چه دیکتاتوری و چه دمکرات و به ویژه در شرایط ایران کنونی و با آمدن دولت ترامپ با وجود حرکت های درونی و بین المللی دولت، حضور آقای روحانی نیاز کنونی نظام (ایران) است و نظام او را حذف نمی کند.»

پرسش مهم دیگری که در این میان مطرح می شود این است که رقیبان حسن روحانی در این مصاف چه کسانی خواهند بود؟ محمدرضا عارف، رییس فراکسیون امید ۱۵ فروردین ماه بدون اشاره به نام چهره خاصی اعلام کرد که شورای عالی سیاستگذاری اصلاحات در کنار روحانی گزینه دیگری نیز در نظر دارد.

اما آیا معرفی کاندیدا یا کاندیداهای دیگری از جریان اصلاح‌طلب و اعتدال‌گرا به معنای تضعیف روحانی در صحنه انتخابات است؟

شاکری در پاسخ به این پرسش می گوید:« جریان اصلاحات باید بر روی یک نفر تمرکز داشته باشد و او کسی نیست جز آقای روحانی، یعنی اگر جز این باشد به اسب مسابقه درون سیاست خویش لگد زده اند و نمره منفی داده اند. روی آوردن اصلاح طلبان به یک چهره دیگر، امری مضر و علامت شکست است و باعث تضعیف و توجیه آن غیرممکن است. اصلاح طلبان و نیروهای اعتدال و جامعه مدرن، آنقدر استعداد و شعور شناخت از صحنه سیاسی را دارند که دست به این کار نزنند و نخواهند زد و در نهایت بازیکن اصلی آقای روحانی خواهد بود.»

روحانی در بین اعتدالگرایان رقیب جدی ندارد

برخی چهره های اصلاح طلب مانند محمد عطریان فر بهترین چهره را اسحاق جهانگیری، معاون اول حسن روحانی اعلام کرده اند. روزنامه مردمسالاری هم چندی پیش گزارش داد که «احتمال توافق بر اسحاق جهانگیری از جدیت بیشتری برخوردار است.»

شاکری در این زمینه می گوید:« حضور جهانگیری به عنوان اهرم فشار برای پررنگ کردن برنامه های آقای روحانی در روزهای نخست انتخابات، گزینه مناسبی است ولی این حضور برای شقه کردن رای اصلاح طلبان مفید نیست.»

وی با یادآوری انتخابات نهمین دوره ریاست جمهوری در سال ۱۳۸۴ توضیح می دهد:« اصلاحات از آن دوره درس بزرگی آموخت، آن زمان کاندیدادهایی مثل معین یا مهرعلیزاده (از جناح اصلاح طلب) شرکت کردند، این حضور باعث شکنندگی آرا و شکست کاندیداهای اصلاح طلبان شد، هم معین (وزیر علوم دولت خاتمی) شکست خورد هم آقای رفسنجانی و جامعه ایران آن ضربه مهلک را از انتخاب آقای احمدی نژاد خورد، لذا تکرار این اشتباه به صلاح اصلاح طلبان نیست. اما آنها با تدبیر و با تجربه و پشتیبانی که از آقای روحانی کرده اند می دانند که در موقعیت اورژانسی جامعه کنونی ایران و منطقه و تهدید امنیت ملی از سوی نیروی اهریمنی داعش و از سوی دیگر به خاطر سوءمدیریت های دولت های نهم و دهم (دولت احمدی نژاد) که دولت را بدهکار کرده، تکه کردن وضعیت کنونی می تواند به شکست ادامه راه بیانجامد، پس از برجام و حاصلش، بهبود روابط بین الملل، باید برای تعامل درونی و بیرونی به راه خود ادامه بدهیم و تکه کردن این راه صحیح نیست.»

در مقابل، جبهه اعتدال‌گرایان، چهره‌هایی همچون محمدرضا عارف (معاون دولت خاتمی)، مسعود پزشکیان (نماینده مجلس و وزیر بهداشت دولت خاتمی)، محمدجواد حق‌شناس (عضو شورای مرکزی حزب اعتماد ملی)، عبدالواحد موسوی لاری (وزیر کشور دولت خاتمی)، علی مطهری (نماینده مجلس)، علی لاریجانی (رییس مجلس ایران)،‌ علی‌اکبر ناطق نوری (عضو تشخیص مصلحت نظام) و شهاب‌الدین صدر (سیاستمدار و عضو فرهنگستان پزشکی ایران) را شایسته حضور در رقابت‌های انتخاباتی تشخیص داده است.

شاکری هیچ کدام از این چهره ها را رقیب جدی برای روحانی نمی داند و یادآور می شود که این افراد، رقیب روحانی نیستند. به گفته وی، آنها یارانی با الوان متفاوت هستند که اگر در صحنه بیایند در زمان هایی موقت، در نهایت با پشتیبانی از آقای روحانی کنار خواهند رفت.

شاکری با بیان این که طیف نزدیک به دولت یازدهم، این روزها زوایایی مختلف با خواسته های گوناگون را مطرح می کند، حضور چهره های دیگری از اعتدالگرایان در بازی انتخابات را سودمند ارزیابی می کند و معتقد است در نهایت این نهر، به رودخانه اصلاح طلبی و تعدیل خواهد رسید.

اما ازسوی دیگر، در حال حاضر اصولگرایان هنوز وضعیت روشنی  ندارند و بر سر نامزد واحد، اختلاف نظر دارند.

این روزها در میان گزینه‌های احتمالی اصولگرایان در انتخابات ریاست جمهوری اردیبهشت ۹۶ نام ابراهیم رییسی بیشتر مطرح می شود، او که از مجریان کشتار زندانیان سیاسی در تابستان۱۳۶۷ بوده است ۱۴ ماه پیش با حکم آیت‌الله علی خامنه‌ای به عنوان متولی نهاد پرنفوذ و ثروتمند آستان قدس رضوی معرفی شد، حالا نام وی در صدر فهرست ۱۴ نامزد اولیه جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی معروف به «جمنا» و حتی بالاتر از چهره هایی چون سعید جلیلی برای انتخابات ریاست‌ جمهوری به چشم می خورد.

هرچند ریس دفتر تولیت آستان قدس رضوی در گفتگو با رسانه ها تمایل ابراهیم رییسی برای نامزدی را تکذیب کرده است اما ناظران معتقدند نباید با عجله نام این شخصیت مورد اطمینان آیت‌الله علی خامنه‌ای را از فهرست نامزدهای حاضر در انتخابات ۲۹ اردیبهشت کنار گذاشت؛ همانطور که مشاوران حسن روحانی نامزدی کسی که از او به عنوان رهبر احتمالی جمهوری اسلامی یاد شده را تا روز ثبت نام  جدی گرفته اند.

اصولگرایان نیز مایل به حضورابراهیم رئیسی برای نامزدی در دوازدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری هستند همزمان با تمایل اصولگران، خبرگزاری تسنیم، نزدیک به نهادهای امنیتی ایران، روز ۱۴ فروردین از نامه ۶۰ اتحادیه جامعه اسلامی دانشجویان خبرداد که در این نامه آنها از رییسی دعوت کرده اند در این انتخابات نامزد شود.

با وجود این که رئیسی هنوز در مقابل این درخواست‌ها برای نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری سکوت کرده است اما به نظر می رسد فعالیت های انتخاباتی او بیشتر از سایر نامزدهای جریان های اصولگرا خودنمایی می کند از جمله می توان به راه افتادن کارزاری در شبکه های اجتماعی با عنوان«رئیسی بیا» به منظور راضی کردن او برای حضور در این رقابت‌ها و نیز سفرهای او به برخی مناطق ایران از جمله استان خوزستان، انتشار عکس های متعدد از سر زدن او به خانواده های فقیر و توزیع صدها تن «آرد تبرکی» بین شهروندان پس از همین سفر اشاره کرد.

اما آیا مطرح شدن یکباره نام ابراهیم رئیسی او در میدان رقابت با حسن روحانی، یک گام به جلو برای جانشینی آیت‌الله خامنه‌ای است؟ تحلیلگر سیاسی ایرانی مقیم آمریکا در این زمینه معتقد است:« آقای خامنه ای هم قبل از این که رهبر باشد رییس جمهور بود حالا چرا این تمرین را بر روی رییسی نکنند، بنابراین، مطرح شدن نام وی به عنوان رهبر احتمالی جمهوری اسلامی، نافی عبور از ریاست جمهوری نیست، بنابراین اگر ایشان اعلام کاندیداتوری کند و چنانچه ببازد ممکن است بحث رهبری او منتفی شود یا اگر پیروز انتخابات شود باز هم، راه ایشان برای جانشینی  آیت‌الله خامنه‌ای بسته نیست، این چند حالت هر کدام می تواند مورد نظر قرار بگیرد اما در نهایت، جدی بودن حضور او برای جانشینی رهبری، نافی برای کاندیدای ریاست جمهوری نیست.»

علی شاکری، ابراهیم رئیسی را به ویژه با پشتوانه کل نیروهای محافظه کار، وزنه سنگینی در انتخابات پیش رو ارزیابی می کند و یادآور می شود مطمئن نیستم که چانه زنی های نیروهای محافظه کار به یک هماهنگی در مورد حضور علی لاریجانی یا قالیباف بیانجامد به این دلیل آقای روحانی را تا امروز پیروز انتخابات پیش رو می دانم.

درهمین حال، ناظران معتقدند محمدباقر قالیباف؛ شهردار تهران دیگر شرایط  گذشته را ندارد .نام او به خاطر حاشیه هایی مانند پرونده املاک نجومی و حادثه آتش سوزی ساختمان پلاسکو و با قرار گرفتن نام رییسی در فهرست «جمنا» به حاشیه رفته است، کما اینکه تجربه حضور وی در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۴ هم نشان داد که او یک بار در بهترین دوره‌، شانس خود را برای پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری  ازدست داده است.

سعید جلیلی، رئیس گروه مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران با کشورهای غربی در دوره ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد که نامش در فهرست ۲۱ نفره نامزدهای «جبهه مردمی نیروهای انقلابی» برای انتخابات ریاست جمهوری قرار دارد هم چهره ای است که در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۲ فقط ۴ میلیون رأی کسب کرد.

شاکری در پاسخ به این پرسش که کدام یک از این چهره ها می‌توانند اجماع نظر اصولگرایان را برای حمایت از خود در انتخابات به دست آورند می گوید:« اگر اصولگریان به توصیه چهره هایی مثل مصباح یزدی؛  پدر معنوی جبهه پایداری  رییسی را مطرح کنند یا بر روی جلیلی برنامه ریزی کنند می توان اظهار نظر کرد. اما اصولگرایان حتی در اظهارنظرهای خود، جناح های معتدل تر محافظه کار مثل علی لاریجانی را باخبرنکرده اند،  لذا توافقات آنها فعلا بر روی فرش مانده است.»

او در ادامه تاکید می کند:« با مشاهداتی که اخیراً در ایران داشته ام روحیه پایه های نیروهای محافظه کار و راست را ضعیف و پرخاشگر دیدم، آنها با افشاگری و انگشت گذاشتن بر روی مفاهمیی چون معیشت، عدالت و مبارزه با فساد، اقدامات اقتصادی دولت روحانی را نقد می کنند و با سیاه نمایی سعی می کنند برنده میدان شوند اما مردم علی رغم این که این نواقص را می بینند امید به اصلاح دارند.»

از سوی دیگر،  پس از آنکه آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، محمود احمدی‌نژاد را از شرکت در انتخابات ریاست جمهوری ۹۶ منع کرد، حمید رضا بقایی در بهمن ماه۱۳۹۵ با شعار افزایش یارانه‌ها به عنوان کاندیدایی مستقل از جریان اصولگرایی اعلام کاندیداتوری کرد.

بقایی که به عنوان یکی از نزدیک‌ترین یاران محمود احمدی‌نژاد، رییس دولت دهم مشهور است، در خرداد ماه ۱۳۹۴ به اتهام «اختلاس» بازداشت و در دی ماه همان سال آزاد شد. برخی ناظران، بازداشت ۲۲۵ روزه وی را دلیلی بر رد صلاحیت او می دانند، با این وجود او در گفتگویی تاکید کرده است که صد درصد مطمئن است که در انتخابات تأیید صلاحیت می شود.

بااین وجود، اصولگرایان، نامزدی بقایی در انتخابات ریاست جمهوری پیش رو را موضوعی جدی تلقی نکرده‌اند.

مقاله قبلیمقاله بعدی
فیروزه رمضان‌زاده
فیروزه رمضان زاده، روزنامه نگار فعالیت مطبوعاتی خود را از سال 1381 از روزنامه توسعه در تهران شروع کرد.وی از سال 1389فعالیت مطبوعاتی خود را به صورت آنلاین با رسانه های فارسی زبان خارج ایران ادامه داده است.

پاسخی بگذارید