• شماره جدید
دیدگاه

تهدیدهای شراکت ایران و روسیه

جنگنده ها و بمب افکن های دور برد روسیه در پایگاه هوایی “همدان” ایران مستقر شدند و این پایگاه برای حمله بمب افکن های روسیه به مواضعی در سوریه مورد استفاده قرار گرفت. نکته حائز اهمیت اینکه، استقرار جنگنده های روسیه در ایران علاوه بر اینکه مزایای عملی مشخصی برای روسیه دارد در کل از شراکت روسیه و ایران پرده برمی دارد. این اقدام روسیه ما را بر آن می دارد تا به طور واضح فکر کنیم و از دست بهانه های واهی که پارسال شایع شدند خلاص شویم.

از زمانی که روسیه در سپتامبر گذشته دست به مداخله‌جویی مستقیم در سوریه زد، ادعاها و تهدیدهایی از طرف دولت اوباما و وابستگانش در خصوص پیامدهای این اقدام مسکو و همچنین روابط بین روسیه و ایران در سوریه مطرح شدند.

هنگامی که روسیه اعلام کرد به خاک سوریه وارد شده کاخ سفید ضمن احمقانه خواندن این اقدام روسیه گفت آنها به خاطر چنین گامی در باتلاق گرفتار خواهند شد؛ بدون اینکه به نتیجه مطلوب برسند.

 اوباما شخصا رهبری این رویکرد را به عهده گرفت و گفت “تلاش های روسیه و ایران برای حمایت از اسد تنها آنها را در باتلاق سوریه بیشتر فرو خواهد برد و نتیجه نخواهد داشت.” وی در ادامه خاطر نشان کرد “این اقدام روسیه از سر قدرت و گام استراتژیک هوشمندی از سوی روسیه نیست.”

به محض اینکه اوباما این اظهارات را عنوان کرد شمار زیادی از مقامات ارشد دولت آمریکا به تکرار حرف های پرزیدنت اوباما پرداختند. هواداران کاخ سفید هم بلافاصله در رسانه ها با درک ایده اصلی، تحلیل های خود را بر این مبنا تنظیم کردند. آنها گاهی با استناد به مقام های پیشین دولت اوباما که اکنون به عنوان کارشناس در برخی از پژوهشکده ها مشغول فعالیت هستند به حمایت از سیاست های کاخ سفید می پرداختند.

در اینجا، به یکی از نمونه های شایان ذکری که نشانگر تعامل دو گانه کاخ سفید است اشاره می شود. یکی از هواداران کاخ سفید که کارمند سابق دولت آمریکا بود در گفت وگویی در ماه اکتبر 2015 میلادی دخالت روسیه (در سوریه) را “احمقانه” و “ویرانگر” خواند. وی همچون اوباما تاکید کرد “اقدامات مرد سالارانه ای” از این دست –مقصود او اقدام روسیه در سوریه است- “در روابط بین الملل فاقد اعتبار بوده و نتایجی هم به دنبال نخواهد داشت.”

بی تردید، دخالت روسیه چه در سوریه یا غیره نتایج بسیار مهم و آشکاری در پی داشت. در واقع، آن شخص تنها سه ماه بعد، لحن خود را تغییر داده و درباره مزیت هایی که دخالت در سوریه برای مسکو داشته سخن گفت. این مقام سابق در دولت آمریکا اینک می گوید “باید اذعان کرد که روسیه دست بالا را در این مورد دارد.” سپس، او پیشنهادی مطرح کرد مبنی بر اینکه “بحث بی نتیجه درباره آینده بشار اسد” را کنار بگذاریم. حتی اگر این به معنای “گردن نهادن به استراتژی اسد و روس ها باشد.” در واقع، بخش مهمی از این “تحلیل” بازتاب دهنده دیدگاه کنونی کاخ سفید است.

سخنان و دیدگاه های هواداران کاخ سفید درباره مداخله روسیه در عرض تنها چند ماه تغییر کرد. آنها که ابتدا دخالت روسیه را باتلاق احمقانه ای می خواندند حالا این مساله را عنوان می کردند که مسکو مدیریت امور را به عهده دارد و شروط پایان بازی در سوریه توسط روسیه تعیین و دیکته می شوند. البته این یک تحلیل جدی نبود بلکه یک سری از تماس های استراتژیک به رهبری کاخ سفید بود.

در این میان، دیدگاه های مغلوط دیگری هم مطرح شد. دولت آمریکا و متحدانش مدعی شدند که روس ها که در باتلاق سوریه فرو رفته اند با ایرانی ها هم اختلاف نظر داشتند. یک مقام ارشد دولت آمریکا که نام خود را فاش نکرد از “افزایش تنش بین روسیه و ایران درباره آینده سوریه” خبر داد. این رویکرد و جهت گیری متأسفانه در میان تحلیل گران عرب هم رواج یافت.

دولت اوباما از این جهت گیری برای ترویج سیاست های خود در سوریه بهره برد. بنا به ادعاهای مطرح شده از سوی دولت اوباما، ایران و روسیه درباره آینده اسد اختلاف نظر دارند. بعد هم، کاخ سفید، رسانه ها را متقاعد کرد که به دنبال بهره برداری از این اختلاف نظر و متقاعد ساختن روس ها به تلاش برای یک سازش سیاسی هستند؛ سازشی که منجر به حفظ تشکیلات موسوم به “دولت” در سوریه شود. آمریکایی ها افزودند که روس ها نسبت به اسد متعهد نیستند و ضروری است که کشورهای متحد ما هم بروند و با روسیه صحبت کنند.

در واقع، روس ها و ایرانی ها رویکرد مشابهی در سوریه داشته و پشتشان به یکدیگر گرم است. مهم تر اینکه، ایران و روسیه سیاست حمایت مطلق از اسد را در پیش گرفته اند و گشودن پایگاه “همدان” هم این هم پیمانی را بیشتر تقویت کرده است. پایگاه “همدان” در واقع چیزی جز دلیل تازه ای مبنی بر همکاری روز افزون نظامی بین مسکو و تهران در بر نداشت. کما اینکه نباید فراموش کرد که روسیه با دخالت در مذاکرات هسته ای سال گذشته در وین از موضع ایران در خصوص رفع تحریم های مربوط به توسعه موشکی و فروش اسلحه حمایت کرد.

ايران یکی از عوامل اصلی بازگشت مجدد روسیه به منطقه برای پر کردن خلأ آمریکا در عراق و سوریه به حساب می آید. سوریه دروازه اصلی برای ورود روسیه به منطقه است. کما اینکه موفقیت روسیه در سوریه به مثابه موفقیت ایران تلقی می شود.

سال گذشته، اوباما در پاسخ به پرسشی درباره دخالت روسیه این امر را تکذیب کرد و با لحن کنایه آمیزی گفت “سوریه مسابقه شطرنج بین قدرت های بزرگ نیست. هر کسی هم به این شکل به سوریه بنگرد در واقع از آنچه در صفحه شطرنج اتفاق می افتد بی خبر است.” حالا که یک سال از این اظهارات می گذرد کاملا مشخص شده که اوباما از اینکه کل صفحه شطرنج سوریه را دو دستی تقدیم روسیه و ایران کرده احساس خوشایندی دارد.

مقاله قبلیمقاله بعدی

پاسخی بگذارید