• شماره جدید
اجتماع

صدا و سیمایی که ایران را به رعشه انداخت

زینب در سوگ از دست دادن خواهر و برادرش نشسته. زمین لرزه اهر و ورزقان 300 کشته و 3000 زخمی به جا گذاشت.
زینب در سوگ از دست دادن خواهر و برادرش نشسته. زمین لرزه اهر و ورزقان 300 کشته و 3000 زخمی به جا گذاشت.
زینب در سوگ از دست دادن خواهر و برادرش نشسته. زمین لرزه اهر و ورزقان 300 کشته و 3000 زخمی به جا گذاشت.

زمین‌لرزه 7/4 ریشتری رودبار و منجیل در سال ۱۳۶۹ دست کم 40 هزار کشته بر جای گذاشت. در سال 1376 قائنات زمین لرزه ای به قدرت 7/3 ریشتر جان بیش از هزار و 500 نفر را گرفت. سال 1382 در بم دست کم 30 هزار نفر جان خود را در زمین لرزه 6/6 ریشتری از دست دادند. در هفته جاری اهر و ورزقان با زمین لرزه ای به شدت 6/4 درجه در مقیاس ریشتر جان بیش از 350 نفر را گرفت.

وجه تشابه همه این زمین لرزه ها عدم اعتماد مردم به دولت برای کمک به آسیب دیده ها است. کاربران ایرانی با به اشتراک گذاشتن لینک های مختلف دست به دست هم دادند و در صفحات فیسبوک و وبلاگ های خود موسسه های خیریه یا افراد معتمد را به دیگران معرفی می کنند.

این حس بی اعتمادی تنها مختص شهروندان نیست. عباس فلاح باباجان نماینده اهر و هریس در گفتگویی تلفنی با مسیح علی نژاد این حس عدم اعتماد را به هلال احمر هم تعمیم داد. وی در پاسخ به این پرسش که مردم از چه طریقی می توانید کمک کنند، گفت: «اگر کمک ها را به هلال احمر بدهند، هلال احمر این کمک ها را چون نگه می دارد، خراب می کند، خواهش می کنم خودشان به صورت خودجوش به صورت اکیپ های اهدایی بیاورند به روستا ها. اینجا که منطقه جنگی نیست خواهش می کنم کمک ها را بیاورند به دست روستاییان برسانند.»

این بار چیزی که بیشتر از مفهوم اعتماد به دولت برای ارسال کمک های نقدی و غیرنقدی میان مردم صدا کرد، صدا و سیما بود. صدا و سیما نه تنها تلاش نکرد ظاهر ماجرا را به شکل کلیشه ای و فرمالیته کاور کند، بلکه برنامه های طنز خود را هم طبق برنامه اولیه خود پخش کرد. شاید کمتر کسی انتظار نوار مشکی تسلیت در گوشه تصویر را داشت. اما پخش مستند اخبار به طور برنامه زنده و ویژه انتظار به جایی بود که تقریبا همه از رسانه ملی داشتند.

ایرانیان که از رسانه ملی ناامید شده بودند، خود تصمیم گرفتند اطلاع رسانی کنند. توییتر، فیسبوک و بالاترین این بار عمده خبرهای زمین لرزه را منتشر می کردند.

این بی اعتنایی صدا و سیما به جایی رسید که صدای نمایندگان مجلس هم درآمد. فلاح باباجان ضمن انتقاد به عملکرد ضعیف صدا و سیما و نحوه انعکاس اخبار مرتبط با این واقعه از استان های دیگر طلب کمک کرد.

این نماینده مجلس در گفتگویی تلفنی با مسیح علی نژاد اظهار داشت: «خبرنگارهای خبرگزاری های رسمی اینجا در این روستا ها نیامدند فقط گاهی می آیند به صورت نمایشی فیلمی تهیه می کنند و می روند. هیچ کمکی از بیرون به منطقه ما صورت نگرفته. از اردبیل کمک های محدودی رسیده که کفاف مشکلات ما را نمی کند.»

این که آمار مرگ و میر مردم در ایران پس از هر زمین لرزه بسیار بالا است و تنها یک دلیل عمده دارد: خانه ها و بافت های قدیمی. خانه های کاهگلی یا معماری های غیر استاندارد عمده دلیل حبس مردم زیر آوار و بالا رفتن آمار مرگ و میر به شمار می رود.

در زمان زمین لرزه بم هم این دلیل بزرگترین دلیل آمار 30 هزار کشته در محل بود. خوشبختانه زمین لرزه اهر و ورزقان در ساعت 5 بعد از ظهر رخ داد که بیشتر مردم خارج از خانه های خود بودند. اگر این زمین لرزه هم مثل زمین لرزه بم ساعت 5 صبح یا مانند زمین لرزه رودبار و منجیل ساعت 1 صبح اتفاق می افتاد که تقریبا همه در خانه های خود بودند، چه؟

و امروز ایران مات و مبهوت است که تا کی این قصه ادامه خواهد داشت؟

مقاله قبلیمقاله بعدی
مجله فارسی
مجله با ارائه مجموعه‌ای از مقاله‌های منسجم به مهم‌ترین مسائل پیش روی خاورمیانه و جهان امروز می‌پردازد. مجله ما تلاش دارد تحلیل‌های دقیقی از تازه‌ترین رویدادهای جهان در اختیار خواننده قرار دهد. از تحلیل سیاسی اخبار پیشرفت و توسعه گرفته تا مشاجرات مابین روشنفکران درجه یک جهان و مصاحبه‌ها با چهره‌های سیاسی سرشناس برای پوشش تمام زاویه‌های امور در نظر گرفته می‌شوند.

پاسخی بگذارید