• شماره جدید
اجتماع

رمزگشایی یک رویداد پس از هشت سال

Arafat

الجزیره در گزارش خود اعلام کرده که بدنبال بررسی و تحقیقات از البسه و وسایل شخصی عرفات در یک مرکز تحقیقاتی شهر لوزان سوییس، عرفات بر اثر آلوده شدن به پلونیوم ۲۱۰ جان خود را از دست داده است. براساس اين گزارش عرفات در دوازدهم اكتبر ٢٠٠۴ ناگهان با شكم‌درد، اسهال و حالت تهوع مواجه شد. با وجود تلاش تيم‌هاي پزشكي فلسطيني و همكاران آنها از مصر، تونس و اردن و نهايتا انتقال به پاريس، يك بيماري ناشناخته، سریعا سلول‌هاي خوني، كبدي و ساير بافت‌ها و اندام‌هاي بدنش را درگير كرد و درپي خونريزي مغزي و كما، چهار هفته پس از بروز نخستين علايم بیماری درگذشت.

دو سال پس از مرگ عرفات در یازده نوامبر ٢٠٠۴، مرگ الكساندر ليتوينينكو، براي نخستین مرتبه «پلونيوم» را به عنوان «ابزاري براي قتل» مطرح كرد و در همان زمان بود كه برخي از رسانه‌هاي اسراييل گزارش دادند كه ممكن است ياسر عرفات نيز در اقدامي مشابه مسموم شده باشد.

در پی گزارش الجزیره، ناصر القدوه، خواهر زاده عرفات و رئيس موسسه ياسر عرفات اعلام کرد خانواده عرفات و اين موسسه ،‌ اسراییل را به قتل رئيس سابق سازمان آزادي بخش فلسطين با استفاده از ماده سمي پولونيوم متهم مي کند…از زمان شهادت ياسر عرفات بارها گفتيم که وي با استفاده از سم ترور شده است اما هيچ مدرکي در دست نداشتيم اما پس از تحقيقات شبکه الجزيره و اطمينان از اينکه وي با ماده پلونيوم مسموم شده است ديگر جاي شکي نيست و ما مدرک نيز به دست آورده ايم.

عبدالله البشير، رئيس کميته پزشکي موسسه عرفات نیز در کنفرانس خبري در رام الله ، نتيجه تحقيقات الجزيره را درباره اينکه ياسر عرفات براثر مسموميت در گذشته است، تاييد کرد و افزود بيمارستان فرانسه از ارائه اطلاعات درباره مواد سمي در وسايل عرفات خودداري کرده است.

چندی پیش روزنامه فرانسوی لوفیگارو نوشت: دولت وقت فرانسه در جریان علت اصلی مرگ یاسر عرفات در سال ٢٠٠۴میلادی بوده است. پزشکان بیمارستان نظامی که یاسر عرفات در آنجا بستری شده بود،‌ علت مرگ رییس سابق تشکیلات خودگردان فلسطین را منتشر کرده بودند ولی مقامات وقت فرانسه آنرا منتشر نکردند.در گزارش پزشکی بیمارستان نظامی فرانسه محل بستری عرفات آمده بود که رییس سازمان آزادیبخش فلسطین به دلیل از بین رفتن گلبول های قرمز جان باخته است. اما دولت فرانسه از انتشار این گزارش خوداری کرده بود.

بدنبال این افشاگریها، بیوه ياسر عرفات از مقامات فرانسه خواسته تا درباره مرگ همسرش تحقيق كنند.

سها عرفات، دادخواستي را براي انجام تحقيقات در رابطه با مرگ همسرش ارائه داده اما در اين دادخواست به شخص يا سازمان خاصي اشاره نكرده است. پیش ازین همسر ياسرعرفات از يك قاضي فرانسوي تقاضا كرده بود تا مرگ همسرش را قتل اعلام كرده و به انجام تحقيقات در خصوص اتهامات مربوط به مسموم شدن وي با سم پلونيوم بپردازد.

مسئول قتل کیست؟

عرفات در سالهای آخر عمر به دلیل پایداری در مقابل زیاده خواهی های اسرائیل خصوصا در مورد قدس و آوارگان در حصر بود. وی به میزان محدودی امکان تماس داشت. بدون شک متهم اصلی در این جریان در درجۀ اول رژیم اسراییل و سپس کسانی هستند که احتمالاً در این جرم با اسراییل همکاری کرده اند.

از همان زمان شايعاتي مبني بر دست داشتن موساد و حتي برخي مقامات امنيتي تشكيلات خودگردان فلسطين از جمله محمد دحلان، رئيس دستگاه امنيتي فلسطين در مرگ عرفات وجود داشت، اما اين احتمالات هيچ وقت از سوي کمتركسی حتي نزديكان عرفات جدي گرفته شد. برخی نشریات عربی نوشته بودند اسناد و مداركي وجود دارد كه نشان از توطئه‌هاي برخي شخصيت‌هاي فلسطيني و همدستي آنان با مسئولان اسراییلی دارد.

هرچند اسراییل سياست كشتار هدفمند در نوار غزه رااز دهه هفتاد میلادی آغاز كرد، دیوان عالی اسرائیل، در تاریخ ۱۴ دسامبر ۲۰۰۶، به ارتش اسرائیل اجازه داد تا به «قتل های هدفمند» بپردازد. در گذشته، صدها فلسطینی از جمله رهبران سازمان آزادی بخش فلسطین قربانی چنین قتل های ماموران اسرائیل در سراسر جهان شده بودند.

. در جریان سال نو یهودی ٢٠٠۴، شارون نخست وزیر وقت اسراییل گفته بود:” عرفات از سرزمین ها(ی فلسطینی)اخراج خواهد شد”. شارون گفته بود اسرائیل شیخ احمد یاسین رهبر معنوی حماس و سپس جانشین او عبدالعزیز رنتیسی را به قتل رساند. آیا تفاوتی میان عرفات، یاسین و رنتیسی وجود دارد؟ و سپس پاسخ می دهد ” من تفاوتی نمی بینم. همان طوری که ما علیه این قاتلان وارد عمل شدیم، علیه عرفات عمل خواهیم کرد.”

فلسطینی ها هیچگاه در این که آریل شارون نخست وزیر وقت اسرائیل، رهبرشان را به قتل رسانده، تردید نکرده‌اند. شارون بارها آشکارا از تمایل خود به ازمیان برداشتن عرفات صحبت کرده بود.

اوری دان روزنامه نگار راست گرای نزدیک به شارون،. یک هفته پیش از مرگ عرفات، در شماره ۴ نوامبر ٢٠٠۴، روزنامه معاریو نوشت شارون به جورج دبلیو بوش اطلاع داده است که او دیگر به قولی که در مورد مصونیت عرفات در مارس ٢٠٠١ داده ، وفادار نخواهد بود. اودر کتابی که منتشر کرده ، می نویسد دوست او، دستور نابودی عرفات را داده است:” مقاله من برای معاریو با این واژه ها شروع می شود: در کتاب های تاریخ، از آریل شارون به عنوان فردی نام برده خواهد شد که عرفات را ازبین برد بدون اینکه او را بکشد.”

مصطفی البرغوثی ، رئیس کمتیه ابتکار ملی فلسطین گفت: همه شواهد سیاسی و آزمایشگاهی حاکی از دخالت اسرائیل و آریل شارون نخست وزیر سابق این رژیم در ترور یاسر عرفات است… شارون در یادداشتهای خود اعتراف کرده است که قصد حذف عرفات را داشته است. اسرائیل سعی دارد از جنایات خود طفره برود اما جهانیان جنایات این رژیم در ترور دهها نفر از رهبران گروههای فلسطینی از جمله ابوجهاد، ابوعلی مصطفی، الشقاقی و کمال ناصر را از یاد نبرده اند. این رژیم صهیونیستی بود که قصد ترور خالد مشعل رئیس دفتر حماس در اردن را داشت و جنایات زیادی علیه ملت فلسطین مرتکب شده است.اسرائیل باید به خاطر جنایاتی که علیه مردم فلسطین مرتکب شده است در دادگاههای بین المللی محاکمه شود و همه کسانی که یاسر عرفات را مسموم کرده اند باید مشخص شوند.

چرا حذف؟ چرا افشاگری؟

بدون تردید این دو سوال ، سوالهایی قابل توجهند که باید پاسخ گفته شوند. نخست با توجه به اینکه عرفات فرایند صلح را کلید زده بود، چرا به قتل رسید؟ و دوم اینکه حال هشت سال پس از مرگ نابهنگام عرفات، چرا این حادثه رمزگشایی می شود؟

شارون وقتي نخست‌وزير اسرائيل شد اعلام كرد كه من به شدت از زنده ماندن عرفات مي‌ترسم.

پايگاه خبري ايلاف نيز در آن مقطع به نقل از بسام ابو شريف، مشاور سياسي عرفات نوشت:” ژاك شيراك رئيس‌جمهور پيشين فرانسه و سه پزشك معالج وي به خوبي مي‌دانند كه وارد شدن سم به بدنش دليل مرگ او بوده است.آنها اين اطلاعات را تحت عنوان حمايت از صلح در خاورميانه و منافع فلسطينيان مخفي كرده‌اند. ”

در سال ۲۰۰۹ شبكه الجزيره به نقل از فاروق قدومي از جنبش فتح، محمود عباس را متهم به قتل ياسر عرفات به كمك اسرائيل دانست. برخی منابع آگاه فلسطینی نیز اعلام کردند قدومي شواهد و مدارك اضافي و مستندي دارد كه ثابت مي كند ابومازن و رحلان نقش اصلي را در مرگ عرفات بر عهده داشته اند.

به نظر می رسد پس از شكست گفت‌وگوهاي صلح در كمپ ديويد در دوره كلينتون نوع نگاه‌ها به عرفات تغییر کرد. و بسیاری از شخصیت های سياسي جهان به مخالفت با عرفات پرداختند و اين شرايط تا زمان مرگ او ادامه یافت. نه ‌تنها در امریکا بلكه حتي در کشورهای عربی مثل اردن، عربستان و مصر، هم در نشست‌هاي خصوصي و هم در رسانه‌هاي جمعي عرفات را به دليل نپذيرفتن پيشنهادهاي اسراییل سزرنش می کردند.

بسیاری بر اين باور بودند كه با حذف و خروج عرفات از چرخه بازي، حل و فصل مشكلات ميان طرفين گفت‌وگو آسان‌تر خواهد شد.

شیمون پرز زییس جمهور فعلی اسراییل در سخنرانی که چند سال پیش در چتم هاوس لندن داشت، نکته بسیار مهمی در باره عرفات بر زبان آورد و گفت: ما نمی توانستیم پروسه صلح را بدون عرفات شروع کنیم.؛ البته این هم واقعیت داشت که با عرفات هم نمی توانستیم جریان گفتگوها را ادامه دهیم.

سخن شیمون پرز بین سطورش این پیام را به همراه دارد، که عرفات دیر یا زود می بایست حذف می شد.
به نظر می رسد درخواست فلسطینی ها در شرایط کنونی برای بررسی علت مرگ عرفات با اوضاع فعلی خاورمیانه بی ارتباط نیست. دولت فلسطین قصد دارد با استفاده از حادثه مسموم شدن عرفات ضمن ابراز نارضایتی نسبت به اوضاع کنونی، اسراییل را تحت فشار قرار دهد.

با توجه به اینکه منطقه با تحولات مهمی روبرو است این عوامل می توانند موجب شوند فلسطینیان از این فرصت ها استفاده کنند. اعمال فشار بر اسراییل از طریق بررسی علت مرگ عرفات یحتمل به فلسطین در لغو محاصره نوار غزه از طریق مذاکرات کمک و توجه جامعه جهانی را بار دیگر به خود جلب وبه تسریع تشکیل کشور فلسطین کمک می نماید.

البته یک تحلیل بدبینانه نیز وجود دارد و اینکه هرگاه فلسطینیان گامی بسوی وحدت و همدلی برداشته اند، عاملی منجر به اختلاف آنها ایجاد شده و حال نیز با توجه به اینکه قتل عرفات بدون همکاری مزدور یا مزدورانی از درون فلسطینیان نزدیک به عرفات ممکن نبوده است، انگشت اتهامات بدنبال متهمی می چرخد که پروسه قتل عرفات را از طرف اسراییل به سرانجام رساند.

حال باید منتظر ماند و دید نتیجه تحقیقات پیرامون مرگ عرفات به یافتن عامل یا عاملین قتل نیز منجر خواهد شد یا خیر؟

مقاله قبلیمقاله بعدی
جمیله کدیور
جمیله کدیور، دکترای علوم سیاسی از دانشگاه تهران دارد. وی ده‌ها مقاله و کتاب در حوزه مباحث سیاسی، حقوق بشر و مسایل زنان نوشته است. کدیور پژوهشگر و روزنامه نگار مستقل است که وبسایت شخصی خود مکتوب را نیز مرتب به روز می‌کند. http://maktoub.ir/

پاسخی بگذارید